Η ιστορία του Καραγκιόζη

«Η ΚΑΡΑΤΟΜΗΣΗ» ΤΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΡΟΥΛΙΑ!

Μια «Πλαστή» Ιστορία

Θεμελιώδες πρόβλημα που αντιμετωπίζουν όλοι εκείνοι που αποπειρώνται να επανασυνθέσουν την Ιστορία του Νεοελληνικού Θεάτρου Σκιών  επί μιας πραγματικής βάσεως είναι η διαχρονική διασπορά μέσα στα ποικίλα δημοσιεύματα ή και βιβλία που εκδόθηκαν πλήθους Πλαστών στοιχείων, που  παρατέθηκαν απ’ τους Συγγραφείς τους, Λαογράφους, Λογίους, Ερευνητές…., άκριτα ως πηγάζοντα εκ της Προφορικής  δήθεν Παραδόσεως του Θεάτρου Σκιών. Κι αυτά, δυστυχώς, αναδημοσιεύθηκαν με πρωτοφανή ευκολία κατ’ επανάληψη, δημιουργώντας έναν «Φαύλο Κύκλο» παραποίησης και διαστρέβλωσης τόσο του Χρόνου, όσο και των γεγονότων, αλλά και των Πρωταγωνιστών τους.

Μια τέτοια περίπτωση αποτελεί ένα απόσπασμα, ανεκδοτολογικού χαρακτήρα, που έχει ως πρωταγωνιστή του τον Διδάσκαλο των Καραγκιοζοπαικτών Ιωάννη Ρούλια (1868-1905), και συμπεριλαμβάνεται σ’ ένα κείμενο του Λαογράφου Κ.Σ. Κώνστα.

Ο Κ. Σ. Κώνστας (1911- 1987) υπήρξε Φιλόλογος, Ερευνητής και Συγγραφέας, γεννήθηκε δε και πέθανε στη Γουριά  ή Γουρνιά Μεσολογγίου. Το κείμενό του αυτό με τίτλο  «ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΕΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗ» δημοσιεύθηκε τον Αύγουστο του 1972 στο Περιοδικό «Στερεά Ελλάς». Το επίμαχο απόσπασμα, μάλιστα, αναδημοσιεύθηκε από τον Λόγιο Αθανάσιο Φωτιάδη στο έργο του «ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ Ο ΠΡΟΣΦΥΓΑΣ» ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΚΙΩΝ, το 1977 (σελ. 230-231) κι έχει ως εξής:

«…. Το 1904 έδινε (ο Ρούλιας) παραστάσεις στην Ζάκυνθο και ο φίλος και συνεργάτης του Μέμος Χριστοδούλου στο Βόλο. Στη Ζάκυνθο όμως ο Ρούλιας δεν τολμούσε να εμφανίσει στον μπερντέ του τον Σιόρ- Διονύσιο και απεφάσισε να φύγη για το Αγρίνιο. Έκλεισε συμφωνία με τον επί της πλατείας Ν. Στράτου καφεπώλη Αυγερόπουλο-Κρικέλα και έστειλε τον προπομπό του Γιαταγάνα, για να ετοιμάσει τη σχετική διαφήμιση. Τότε στην πλατεία της Αγίας Τριάδας είχε στηθεί, μεταφερομένη από το Ναύπλιο, η Καρμανιόλα, για να καρατομηθούν κάτι δολοφόνοι (Αμπέτης, Γέροντας κ. α).

Ο προπομπός κατέφυγε στον ερασιτέχνη ζωγράφο Νάσο Γεράκη, ο οποίος έκαμε μια μεγάλη αφίσσα με το κεφάλι του Ρούλια και την ανάρτησε στα κυπαρίσσια της Αγιά-Τριάδας, για να την ιδή το μέγα πλήθος, που θα συνέρρεε εκεί για να παρακολουθήση τον αποκεφαλισμό των δολοφόνων, ενώ συγχρόνως έστελνε στον Ρούλια, στην Ζάκυνθο, το εξής τηλεγράφημα:

“ Ρούλιαν- Καραγκιοζοπαίκτην, Ζάκυνθον.

Συμφωνία καφενείου έκλεισε. Κεφαλή σου κρέμεται πλατείαν Αγίας Τριάδος παραπλεύρως κεφαλών καρατομηθέντων ληστών και έναντι Καρμανιόλας. Προβλέπεται θριαμβευτική έναρξις παραστάσεών σου.

Προπομπός Γιαταγάνας.”

Σ’ αυτό ο αμίμητος Ρούλιας απάντησε:

“Απαγχονισθείς εις Αγρίνιον παραδίδω το σώμα μου εις εύανδρον Ζάκυνθον, ένθα προτιμώ παραμείνω, έστω και δερόμενος διά τον σιόρ- Διονύσιον, παρά Καρατομηθώ εις Βραχώρι.  Ετηλεγράφησα  Μέμον, Βόλον, έλθη αυτός…”

Και έτσι με τα όλο χιούμορ αυτά τηλεγραφήματα ματαιώθηκε ο ερχομός του Ρούλια στο Αγρίνιο, όπου με τόση αγωνία τον ανέμεναν όλοι!»

Ξεκαρδιστική, πράγματι, ιστορία! Όμως τα ίδια τα στοιχεία που παραθέτει την αποδεικνύουν  «Πλαστή»!

Ας εξετάσουμε αναλυτικά ένα προς ένα τα στοιχεία αυτά:

  • 1.0 Ο Χρόνος και οι Πρωταγωνιστές: Το γεγονός τοποθετείται από τον Συγγραφέα ασφαλώς στην καλοκαιρινή σεζόν του 1904. Όμως, ο Ρούλιας ως τα τέλη Μαϊου έδινε μέσα σε δύσκολες συνθήκες παραστάσεις στην Αθήνα, στο καφενεδάκι του Σταδίου, στο θέατρο ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΣ. Απ’ τη Τετάρτη δε 23 Ιουνίου επανεμφανίστηκε στον ΑΠΟΛΛΩΝΑ. Μάλιστα, όλο τον Ιούλιο και τον Αύγουστο αντιμετώπισε ο Ρούλιας δεινό ανταγωνισμό από τους: Νάσο Φωτεινό στον ΠΑΡΑΔΕΙΣΟ, Θεόδωρο Θεοδωρέλλο στη Δεξαμενή, τον Ιωάννη Πρεβεζάνο στην πλατεία Κουμουνδούρου και τον Πάνο Μπέκο ακολούθως, έως και τα τέλη Αυγούστου, οπότε λόγω καιρικών συνθηκών έληξε πρόωρα η σεζόν.1 Με τέτοιο σφοδρό ανταγωνισμό θα εγκατέλειπε άραγε ο Ρούλιας τη «χρυσοφόρο» Αθήνα, για να δώσει παραστάσεις στη Ζάκυνθο δερόμενος; Εξ άλλου, σε κανένα από τα σωζόμενα φύλλα των Ζακυνθινών εφημερίδων δεν προβάλλεται ένα τέτοιο επεισοδιακό γεγονός που θα ξεσήκωνε την Ζακυνθινή κοινωνία.

Όσο για το Μέμο Χριστοδούλου, όντως, όπως βεβαιώνει η εφημερίδα ΠΑΝΘΕΣΣΑΛΙΚΗ, έδινε τις παραστάσεις του εις το ρωμαντικώτατον  καφενείον  «τα Κύματα»  στο Βόλο από την 4η Ιουλίου έως την 1η Αυγούστου του 1904, τουλάχιστον.2 Ούτε αυτός πιστεύουμε πως εγκατέλειψε  τον «..αληθώς επίγειον Παράδεισον…», όπου χρόνια ολόκληρα καταξιώθηκε και αγαπήθηκε απ’ τους Βολιώτες, για να μετεγκατασταθεί, ντάλα Καλοκαίρι, στο ηλιοκαές  Αγρίνιο.

Παρά ταύτα δεν είναι καν το 1904 ο χρόνος που διαδραματίστηκε το υποτιθέμενο κωμικό γεγονός, όπως αυτό καταφανώς προκύπτει από τη σύνδεσή του με τον αποκεφαλισμό τριών ληστών σε δημόσια θέα: «…. Τότε στην πλατεία της Αγίας Τριάδας είχε στηθεί, μεταφερομένη από το Ναύπλιο, η Καρμανιόλα, για να καρατομηθούν κάτι δολοφόνοι (Αμπέτης, Γέροντας κ.α.)….»

Οδηγός στην έρευνά μας στάθηκαν τα ονόματα Αμπέτης, Γέροντας κ.α.

Ποιοι είναι αυτοί; Είναι οι πρωταγωνιστές ενός στυγερού εγκλήματος που διαπράχθηκε στο Αγρίνιο τον Οκτώβριο του 1884!

  • 2.0 Ληστεία μετά φόνου: Στο Αγρίνιο τη νύκτα της 11ης προς 12ης Οκτωβρίου του 1884 δολοφονήθηκε άγρια μέσα στον φούρνο του ο εξ Ηπείρου καταγόμενος  Ιωάννης Πέτσας από μία τετραμελή συμμορία, με σκοπό ν’ αρπάξουν έναν μικρό θησαυρό από 1300-1500 Δραχμές, κάποια χρυσά και αργυρά νομίσματα. Σχεδόν δέκα ημέρες από το έγκλημα συνελήφθησαν οι δράστες. Η εφ. ΔΥΤΙΚΗ ΕΛΛΑΣ του Μεσολογγίου της 21ης Οκτωβρίου 1884 αναφέρει:

«Συνελήφθησαν ανακαλυφθέντες υπό της αστυνομίας Αγρινίου οι δολοφονήσαντες προ δέκα ημερών εν Αγρινίω αρτοποιόν τινά και αφαιρέσαντες απ’ αυτού Δρ. 1300. Οι δράσται της μυσαράς και αποτροπαίου ταύτης δολοφονίας είναι οι εξής Ιωάννης Κασάρας, Δημ. Αμπέσης, Αθανάσιος Στρυβινιώτης και τέταρτος γέρων τις του εξωτερικού πρωταίτιος και ψυχή του φοβερού τούτου εγκλήματος. Ο γέρων ούτος φίλος του δολοφονηθέντος έγνω ότι ευρίσκοντο εις αυτόν χρήματα, τα  οποία διενοήθη να αφαιρέση…».

Ιδού, λοιπόν, ποιοι είναι οι αναφερόμενοι στο ανεκδοτολογικό απόσπασμα κάποιοι δολοφόνοι εντός της παρενθέσεως.


Τρία χρόνια, σχεδόν, αργότερα η εφημερίδα ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ της Πέμπτης 18ης Ιουνίου 1887 θα προσφέρει στους αναγνώστες της περισσότερες πληροφορίες για τους καταδικασμένους, μελλοθανάτους πλέον:

Ο Νικόλαος Ντούκας, γέροντας, ετών 55-60, Ηπειρώτης από τη Χειμάρρα διέμενε στο Αγρίνιο, έχοντας φιλικές σχέσεις με τον Ηπειρώτη επίσης αρτοποιό Ιωάννη Πέτσα, ο οποίος πολλές φορές τον είχε ευεργετήσει και φιλοξενήσει. Τη φιλία αυτή εγνώριζε ο 32 ετών Αγρινιώτης αρτοποιός Δημήτριος Αμπέσης, (Αμπέτης…συχνή στην Ελληνική η τροπή του τ σε σ, π.χ. θάλαττα > θάλασσα, φυλάττω > φυλάσσω….), όπως κι ότι ο Πέτσας είχε μετά από πολυετή εργασία σχηματίσει μια μικρή περιουσία. Ο άρπαγας Αμπέσης, λοιπόν, πείθει τον γέρο-Ντούκα, που είχε γεράσει στην αισχροκέρδεια και το έγκλημα, να δολοφονήσουν τον Πέτσα και να αρπάξουν το βιός του. Έτσι, ο Ντούκας, αφού ετοίμασε φαγητό πήγε το βράδυ της 11ης προς 12η Οκτωβρίου στον Κλίβανο, για να γλεντήσει με τον ευεργέτη του. Και πάνω στο κέφι κτυπούν την πόρτα του ο Αμπέσης με τον συνεργό του Αθανάσιο Στριβενιώτη, κουρέα. Ο Πέτσας αρνείται να ανοίξει, όμως ο γέρο- Ντούκας την ανοίγει αιφνίδια με τη δικαιολογία «…αφήτε τους αδελφέ, φίλοι είναι κι αυτοί»! Η «αντίστροφη μέτρηση» για το φονικό έχει αρχίσει! Σε λίγο ο Αμπέσης μπάζει και τον τέταρτο συνένοχο, τον φυγόδικο Ιωάννη Κάσσαρη ή Όφι κι αμέσως καταφέρνει θανάσιμο τραύμα στο κεφάλι του άμοιρου Πέτσα μ’ ένα τσεκούρι, ενώ ο Όφις του κόβει το λαιμό….!

Για να συμπληρώσουμε την εικόνα που ήδη έχει σχηματισθεί αναφέρουμε παρενθετικά πως η εφ. ΔΥΤΙΚΗ ΕΛΛΑΣ της 27ης Αυγούστου 1880 αναγγέλλει τη σύλληψη από τον Αποσπασματάρχη  Α. Κωστόπουλο του ληστή Νικολάου Γέροντα ή Χρηστάκη, που ήταν μέλος της συμμορίας του λήσταρχου Ευαγγέλη Τάκη και ο οποίος, προφανώς δεν έχει σχέση με την ιστορία μας.

  • 3.0 Η ανόρθωση του Κράτους του Νόμου: Στα πλαίσια της ερευνάς μας αυτής θα ήταν παράλειψη να μη παρουσιάσουμε την πολιτικο-κοινωνική κατάσταση της χώρας που οδήγησε μόνο το καλοκαίρι του 1887 σε 17 Αποκεφαλισμούς ανά την Ελλάδα, κατά την πρώτη φάση από τον Ιούνιο έως το Δεκέμβριο.

Ήδη από την 6η Μάϊου 1886 έχει σχηματισθεί η πρώτη κυβέρνηση του Χαριλάου Τρικούπη. Μετά, λοιπόν, την εννεάμηνη επιχείρηση της «ένοπλης επαιτείας» από την κυβέρνηση Δεληγιάννη, που στοίχισε στην Ελλάδα 52.000.000, υπήρξε επιτακτική η ανάγκη να τονωθεί η αίσθηση «της ασφάλειας των επενδύσεων». Έτσι, προτεραιότητα της Κυβέρνησης υπήρξε η ανόρθωση του Κράτους του Νόμου: ο Δικαστικός κλάδος εκκαθαρίζεται από τους «διεφθαρμένους» δικαστικούς, το 1887 ψηφίζεται το αμετάθετο των δικαστικών για δύο χρόνια από το διορισμό τους, ψηφίζεται σειρά ποινικών νόμων που προέβλεπαν αυστηρότατη τιμωρία  της φυγοδικίας, ληστείας, ζωοκλοπής, της τοκογλυφίας και της κατάχρησης σε βάρος του δημοσίου που σωρευτικά συγκροτούσαν το Κράτος της Αυθαιρεσίας!4

Στα πλαίσια αυτά της αυστηροποίησης του Νόμου άρχισαν οι εκτελέσεις των κακούργων, με πρώτη εκείνη του Αρτόζη στο Πεδίον του Άρεως τη Δευτέρα 8 Ιουνίου 1887. Η ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ  δεν θα χάσει την ευκαιρία να «…δημοσιεύη αυθημερόν λεπτομερεστάτας πληροφορίας..». Η Λαιμητόμος και οι Δήμιοι με αφετηρία το Φάληρο μεταφέρονταν στους παραθαλάσσιους τόπους των εκτελέσεων με την  ατμοημιολίδα «Σαλαμινία». Η διαδρομή που διέγραψαν ήταν: Λαύριο, Δομοκός, Καλαμάτα, Πύργος, Πάτρα κι απ’ εκεί έφθασαν στο Αγρίνιο, όπου θα γίνονταν η 14η-15η και 16η εκτελέσεις, με τελευταία στάση την Κεφαλλονιά.

Έγιναν Εκτελέσεις το 1904;

Κατ’ αντίθεση προς τον πολλαπλασιασμό των δημοσίων εκτελέσεων και τη συστηματική άρνηση της Κυβέρνησης Τρικούπη (6 Μάϊου 1886-24 Οκτωβρίου 1890) τα πρώτα χρόνια να απονέμει χάρη στους καταδικασμένους σε θάνατο, το 1904 επικράτησε ένα πιο νεωτεριστικό και φιλάνθρωπο πνεύμα και οι εκτελέσεις σταμάτησαν!

Αυτό συνέβη πρωτίστως και γιατί η Χώρα ήταν ήδη βυθισμένη από το 1902 σε κυβερνητική αστάθεια, αλλά και γιατί η γενικότερη κοινωνική αναταραχή είχε λάβει σταθερότερη μορφή και τα ξεσπάσματα του λαού ήσαν συχνότερα. Ξεφυλλίζοντας δε κανείς τον Τύπο της εποχής διαπιστώνει πως και εκτελέσεις δεν έγιναν και δημοσιεύματα σχετικά με τον εκσυγχρονισμό της απονομής της Δικαιοσύνης, αλλά και του Σωφρονιστικού συστήματος επί το φιλανθρωπινότερο υπήρξαν, και οι απονομές Χαρίτων αυξήθηκαν. Σ’ αυτό το τελευταίο συντέλεσε και η επιτακτική ανάγκη αραιώσεως των τροφίμων των  φυλακών λόγω επιδημικής νόσου που είχε εκείνη τη χρονιά ενσκήψει.

  • 4.0 Η ΚΑΡΑΤΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΣΤΟ ΑΓΡΙΝΙΟ: ΟΙ Ντούκας, Στρυβινιώτης και Αμπέσης ήσαν έγκλειστοι στο παλαιό φρούριο του Ρίου. Εκεί τους συνάντησε και αποθανάτισε τις μορφές τους ο συνεργάτης της ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ Φ., που δημοσιεύθηκαν στο φύλλο της Τετάρτης 17 Ιουνίου, τρεις ημέρες πριν την καρατόμηση.

Το αστείο στην περίπτωσή μας είναι πως, ενώ σώζονται οι μορφές των εγκληματιών, δεν σώζεται το πρόσωπο του Ρούλια, όχι μόνο το διαφημιστικό «κεφάλι», που κατά τους ισχυρισμούς του Κώνστα φιλοτέχνησε ο λαϊκός ζωγράφος Νάσος Γεράκης, αλλά ούτε καν αυτή η μία ανάμεσα στις τόσες φωτογραφίες των πρωτοπόρων του Θεάτρου Σκιών, που κοσμούσαν τους τοίχους του παλιού Σωματείου μας και σήμερα βρίσκονται διασκορπισμένες στα τέσσερα σημεία του Ορίζοντος!

Αλλά, ας γυρίσουμε στα της εκτελέσεως. Από το Ρίο οι μελλοθάνατοι μεταφέρθηκαν στο Μεσολόγγι κι απ’ εκεί την Παρασκευή 19η Ιουνίου ξεκίνησαν την 11η προ του μεσονυκτίου ώρα με δύο άμαξες που τούς μετέφεραν στο Αγρίνιο. Τούς συνόδευαν ένας Ιερέας, Αξιωματικοί της Χωροφυλακής και ένας ουλαμός Ιππικού, που περιστοίχιζε τις άμαξες.

Πράγματι, στην πλατεία της Αγίας Τριάδας την Πέμπτη ακριβώς πρωινή ώρα του Σαββάτου 20 Ιουνίου 1887 η απαίσια λεπίδα εθέρισε πρώτο το γέρο- Ντούκα, δεύτερο τον Νάσο Στριφονιώτη (διατηρήσαμε την ορθογραφία που συναντήσαμε κατά περίπτωση για το ίδιο όνομα σ.σ) και τελευταίο τον Δημήτριο Αμπέση.

Όντως, το πλήθος που παρακολούθησε το θέαμα υπήρξε μεγάλο, ακόμη και «γυναίκες ουχί ολιγώτεραι των ανδρών…μεθ’ αιμοχαρούς περιεργείας». Το ερώτημα είναι, αν μέσα σ’ αυτές τις συνθήκες είχαν όλοι οι παριστάμενοι τη διάθεση ή την περιέργεια να στρέψουν το βλέμμα προς τη ζωγραφισμένη διαφημιστική κεφαλή του Καραγκιοζοπαίκτη Ρούλια, κατά τα θρυλούμενα από τον Κώνστα. Ούτε θεωρούμε πιθανό να κρεμάστηκαν οι κεφαλές των κακούργων, πράξη εντελώς απάνθρωπη παρουσία των αθώων συγγενών τους αλλά και των Αρχών, του Μοιράρχου του Νομού Γερδένη και του Αντιεισαγγελέως Φουρτούνα. Ίσως, απλά επιδείχθηκαν προς στιγμήν.

  • 5.0 ΤΑ ΚΑΦΕΝΕΙΑ ΤΟΥ ΑΓΡΙΝΙΟΥ: «… Έκλεισε συμφωνία με τον επί της πλατείας Ν. Στράτου καφεπώλη Αυγερόπουλο- Κρικέλα …».

Με αφορμή την ανωτέρω πληροφορία, τουλάχιστον την εποχή των Εκτελέσεων, επισημαίνουμε τα εξής : «… Ο Δ. Βικέλας περνώντας ως περιηγητής το 1884 από το Αγρίνιο (« Από Νικοπόλεως εις Ολυμπίαν» σ.σ) βρίσκει ότι η πολιτιστική κίνηση του Αγρινίου ήταν του επιπέδου των καφωδίων….Από τα τέλη του 19ου αι. τα καφενεία γίνονται δυτικότροπα. Θυμίζω τα καφενεία Στεροδήμα και Αρκουμάνη, και τα δύο στην πλατεία Στράτου (σήμερα πλ. Ειρήνης)…Αργότερα τέτοια καφενεία ήσαν το «Παλλάδιο» των Αφών Σύρμου, των Αφών Μαρτάλη και το καφενείο των μουσικών (Θεοδωρακόπουλου) στην κεντρική πλατεία Μπέλλου (σήμερα Δημοκρατίας…)».5

Παρατηρούμε ότι το καφενείο Αυγερόπουλου- Κρικέλα δεν πρέπει να υφίσταται στα τέλη του 19ου αι. και, ίσως είναι μεταγενέστερο, καθώς δεν βρήκαμε κάποιες πληροφορίες γι’ αυτό.

  • 6.0 Ο ΠΡΟΠΟΜΠΟΣ ΓΙΑΤΑΓΑΝΑΣ: Κομβικό πρόσωπο της ευτράπελης αυτής διήγησης που μελετάμε αποτελεί ο Προπομπός Γιαταγάνας. Ο ρόλος του είναι συγκεκριμένος, διεκπεραιώνει όλα τα πρακτικής φύσεως ζητήματα προετοιμάζοντας την έλευση του καταξιωμένου Καραγκιοζοπαίκτη: Κλείνει τη συμφωνία με το «Θεατρώνη», ποσοστά, πιοτά, αμοιβή…, κανονίζει τα της διαμονής, φροντίζει για τη διαφήμιση, κάνει τον ταμεία ή βοηθάει και στην παράσταση. Ο Γιαταγάνας πρέπει να ήταν, επομένως, πρόσωπο της απολύτου εμπιστοσύνης του Ρούλια. Υπήρξε; Η μοναδική μαρτυρία που έως τώρα έχουμε βρει για Καραγκιοζοπαίκτη μ’ αυτό το επίθετο προέρχεται από την εφημερίδα ΜΙΚΡΑ της Λαρίσσης. Στο φύλλο της 11ης Νοεμβρίου 1911 διαβάζουμε:

                                          ΜΙΚΡΑ ΝΕΑ

Ο αμίμητος Καραγκιοζοπαίκτης Στέφανος Γιαταγάνας δίδει απόψε εν τω επί της οδού Πανός καφφενείω του κ. Προκοπίου Ντίνου έκτακτον παράστασιν, το ηρωϊκοκωμικόν δράμα «ο Μαύρος της Ανατολής» από την οποίαν δεν πρέπει να λείψη κανείς.

Εις τα διαλείμματα κομπανία αρτιστών και εγχωρίων οργάνων θα εκτελεί διαφόρους χορούς και άσματα.»

Η αγγελία αυτή για τον Γιαταγάνα απέχει χρονικά επτά χρόνια από το υποτιθέμενο χρόνο 1904 του «ανεκδοτολογικού αποσπάσματος»,  εικοσιτέσσερα από τον πραγματικό χρόνο των εκτελέσεων 1887 και έξι από το θάνατο του Ρούλια το 1905.

Όσο για την παράσταση «Ο Μαύρος της Ανατολής», ο Κώστας Μπίρης γράφει πως ανήκει στον Μέμο Χριστοδούλου από το Αιτωλικό Μεσολογγίου.6 Κατ’ αυτόν τον τρόπο συνδέεται ο Γιαταγάνας και με τον Μέμο. Για τον Γιαταγάνα, σημειωτέον,  υπάρχει μία ένδειξη περί καταγωγής του από τη Δωρίδα.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ: Βάσει όσων εκτέθηκαν οδηγούμεθα στο πρώτο συμπέρασμα πως το συγκεκριμένο ανεκδοτολογικό απόσπασμα-που αποδίδεται στον Ρούλια, χρονικά τοποθετείται το 1904  και συμπεριέλαβε ο Λαογράφος Κ. Σ. Κώνστας στο δημοσίευμά του «ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΕΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗ» στο περιοδικό « Στερεά Ελλάς», τον Αύγουστο του 1972- αποτελεί συμφυρμό και συρραφή γεγονότων που απέχουν χρονικά μεταξύ τους τουλάχιστον δεκαεπτά χρόνια! Αιτία αυτής της σύγχυσης, ίσως, υπήρξε η εξασθένηση της μνήμης του ανθρώπου που μετέφερε πολύ μεταγενέστερα τις συγκεκριμένες πληροφορίες και, το πιθανότερο, δεν είναι άλλος από τον Στέφανο Γιαταγάνα, τον προπομπό του Ρούλια.

Αν, τώρα, δεχθούμε την υπόθεση πως πράγματι ο Ρούλιας το καλοκαίρι του 1887 έπαιζε στη Ζάκυνθο, σκοπεύοντας να μεταφέρει τον Καραγκιόζη του στο Αγρίνιο εν τω μέσω των Εκτελέσεων, πρέπει να γνωρίζουμε ότι  τότε ο Ρούλιας ήταν σε ηλικία δεκαεννέα ετών και λογικά είχε δημιουργηθεί ο καλλιτεχνικός δεσμός με τον Μίμαρο και ίσως τον Αγαπητό. Έχοντας μάθει την τέχνη του Καραγκιόζη και όντας πρωτόπειρος, λογικό να δεινοπάθησε, όπως και ο Δάσκαλός του σε ανάλογες περιπτώσεις με Ζακυνθινούς, αν είχε το θράσος να δίνει παραστάσεις στη Ζάκυνθο με πρωταγωνιστή τον Σιόρ- Διονύσιο και θίγοντας το φιλότιμο των ντόπιων με τα καμώματά του. Κι όλ’ αυτά μπορεί να συνέβησαν λίγο πριν καταταχθεί ο Ρούλιας στο στρατό κι ακολουθήσει τον Ανθυπολοχαγό Κώστα Χατζόπουλο ως Ιπποκόμος του στην Αθήνα, όπου και θα αναδειχθεί ως ο Στρατιώτης- Καραγκιόζης ή ο Εύζωνος Ιωάννης από την Ακαρνανία!

Αναστάσιου Κούζη, Κούζαρου, Φιλόλογου, Καλλιτέχνη Θεάτρου Σκιών

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

  1. «Ιωάννης Ρούλιας, ο Διδάσκαλος των Καραγκιοζοπαικτών (1868-1905)  και το Αθηναϊκό Θέατρο Σκιών»,  Αναστασίου Κούζη- Κούζαρου, Αθήναι 2020, σελ.188-208.
  2. «Το Θέατρο Σκιών στη Θεσσαλία», Φώτη Νικ. Βογιατζή, 1995, σελ.44-45.
  3. Όπου 1, σελ.34-35
  4. «Ιστορία του Ελληνικού Έθνους», Εκδοτική Αθηνών,1977,σελ.30, 46-48, 178-179.
  5. «Καφενεία και καφωδεία του Αγρινίου», Ι. Π. Βλασόπουλου.
  6. «Ο Καραγκιόζης» Κώστας Μπίρης, Αθήναι, 1952, σελ.64.

Related Posts

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *