Η ιστορία του Καραγκιόζη

13 Αυγούστου 1992, εις μνημόσυνον

Σήμερα συμπληρώνονται 28 χρόνια από την αποδημία του καλλιτέχνη του Θεάτρου Σκιών Σπύρου Κούζαρου. Με αφορμή την επέτειο αυτή θα προσπαθήσουμε να σκιαγραφήσουμε την προσωπικότητα του, επιστρατεύοντας όλη μας την αγάπη και τη νοσταλγία προς τον ίδιο και προπάντων το σεβασμό στη μνήμη του.

Ο Σπυρίδων Κούζης υπήρξε γόνος δύο επιφανών Αθηναϊκών οικογενειών των μέσων του 19ου και αρχών του 20ου αιώνος, των μεγαλεμπόρων Αναστασίου και Παναγιώτη Κούζη και του Ιωάννου Χρυσικοπούλου που διατήρησε το μεγαλύτερο εμπορικό πολυκατάστημα στην οδό Αιόλου, όπως και οι επίγονοι του για σχεδόν 50 χρόνια.

Αν και το μέλλον του μικρού Σπύρου προοιωνιζόταν λαμπρό, εν τούτοις ‘’του καιρού τ΄ αλλάγματα…’’ του επιφύλαξαν μια δύσβατη πορεία επιβίωσης με μοναδικά εφόδια την έμφυτη δημιουργικότητα και το ιδιαίτερο ζωγραφικό του ταλέντο και κυρίως την αυτοπεποίθηση του.

Τα χαρίσματα του αυτά μέσα από τις Συμπληγάδες της βιοπάλης βρήκαν ορμητική διέξοδο στο Θέατρο Σκιών, που αποτελούσε την κυρίαρχη λαϊκή ψυχαγωγία εκείνου του καιρού. Εντυπωσιασμένος από τα σχήματα, τα χρώματα ,τις μιμήσεις και προπάντων την ικανότητα του ενός και μόνου ανθρώπου να ενσαρκώνει και να αναδεικνύει την ψυχοσύνθεση ενός πλήθους προσώπων σε μια και μόνη παράσταση, του φώτισαν τον δρόμο που έπρεπε να ακολουθήσει.

Η επιλογή του αυτή μας αποκαλύπτει την πολυσχιδή του ψυχοσύνθεση. Αρεσκόταν να αναμοχλεύει το απώτερο και πρόσφατο παρελθόν και να αναδεικνύει σημαντικές και ηρωικές προσωπικότητες που με τις πράξεις τους μεγαλούργησαν ευεργετώντας τον λαό και το έθνος μας. Γνήσια λαϊκός άνθρωπος καθώς ήταν δεν έπαυε να αναδεικνύει ως πρότυπα συμπεριφοράς και παραδείγματα πατριωτικής δράσης τοπικούς λαϊκούς ήρωες λησμονημένους, πολλές φορές, από την επίσημη ιστορία.

Με μεγάλη ευχέρεια κατασκεύαζε τις σκιές τους που τις ζωντάνευε στο φωτισμένο του πανί, δανείζοντας τους τη μοναδική σε ηχητικές αποχρώσεις φωνή του, μα και τον καθαρό, αψεγάδιαστο ,στεντόρειο λόγο του. Ταυτιζόταν απόλυτα μαζί τους και γινόταν ο ίδιος την ώρα που έπαιζε ένας νέος Οιδίπους, Βελισσάριος, Διάκος, Γαρέφης.

Όπως φαίνεται από το ρεπερτόριο των έργων που επέλεγε να παίξει βίωνε βαθιά μέσα του υπέρτατες ηθικές αξίες, όπως την φιλοπατρία και ελευθερία, την αίσθηση του καθήκοντος και της τιμής, την αγάπη σε όλες τις εκφάνσεις της, την εντιμότητα και την σταθερότητα σε υπέρτατα ιδεώδη με κάθε κόστος. Αν και μεγάλωσε στους δρόμους του Αθηναϊκού κέντρου και συναναστράφηκε με αγοραίους και περιθωριακούς τύπους απέβαλλε από τον μπερντέ του κάθε είδους χυδαιότητα, βαναυσολογία και αισχρολογία.

Ο Σπύρος Κούζαρος υπήρξε βαθιά θρησκευόμενος και κατόρθωσε να βρει την ισορροπία ανάμεσα στις αυστηρές επιταγές των κανόνων της εκκλησίας και την ελευθεριότητα του αγοραίου επαγγέλματος του προβάλλοντας ως ιδανικό του και προστάτη του τον Άγιο Πορφύριο, τον από Μίμων.

Την ευλάβεια του εκδήλωσε μέσα από τις ιδιαίτερες αγιογραφίες του με τις οποίες κοσμούσε μικρές και μεγάλες εκκλησίες του Παλαιού εορτολογίου. Οι επιρροές από την τεχνοτροπία του Θεάτρου Σκιών σε αυτές πολλές φορές είναι προφανείς: μεγάλα μάτια, ζωηρά χρώματα, έντονα περιγράμματα, πλήθος στολίδια.  Ο Κούζαρος κατόρθωσε μέσα στην ψυχή του να αναπτύξει μια πρωτοφανή διαλεκτική ανάμεσα στην αγιογραφία και την εκκλησιαστική ιστορία από την μια μεριά και την αισθητική των φιγούρων και τις υποθέσεις των παραστάσεων του από την άλλη.

Έτσι, δικαιολογείται η παρουσία υποθέσεων του με καθαρά θρησκευτικό περιεχόμενο και σαφή χριστιανικά μηνύματα. Ο κυρ Σπύρος ως προσωπικότητα υπήρξε ασυμβίβαστος και σταθερός μέχρι κεραίας στις απόψεις του. Ποτέ και επ΄ουδενί δεν έκανε έκπτωση στην Τέχνη του, ούτε την υποτίμησε καθιστώντας την φόντο ή ολιγόλεπτο συμπλήρωμα μουσικών παραστάσεων, θεατρικών δρώμενων ή άλλων σκηνοθετικών εμπνεύσεων.

Απέρριψε μετά βδελυγμίας την “κονσερβοποίηση” της και την υποβάθμιση της σε καταναλωτικό προϊόν προς εξυπηρέτηση της Μαζικής Κουλτούρας. Δεν συρρίκνωσε παραστάσεις δύο και πλέον ωρών σε εικοσάλεπτες ούτε εκφύλισε την ζωγραφική του σε παιδαριώδεις και κάτω του μετρίου εκδοχές.

Όποιος είδε και χάρηκε τις παραστάσεις του “πλήρωσε ολόκληρο εισιτήριο” και είδε “ολόκληρο το έργο”! Ούτε καταδέχτηκε ποτέ να υποκλέψει, να υπεξαιρέσει και να σφετεριστεί δημιουργήματα των μαστόρων του ή των συναδέλφων του. Άλλωστε τι ανάγκη είχε? Σαν ηφαίστειο ξεχείλιζε από την δημιουργικότητα του ως τα γεράματα του. Και μόνο όταν η αρρώστια και η φυσική φθορά κατέβαλαν το πνεύμα και το χέρι του, τότε μόνο σταμάτησε να γράφει, να σκαλίζει, να ζωγραφίζει. Τότε μόνο αποχαιρέτησε την ζωή παραμονές της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, την οποία τόσο σεμνυνόταν και επίστευε όσο τίποτε στον κόσμο. 

Για εμάς ο μοναδικός, ανεπανάληπτος και αμίμητος Σπύρος Κούζαρος αποτελεί τον Φάρο της δικής μας έμπνευσης και δημιουργίας που παραμένει σταθερά προσανατολισμένη στις αρχές του: την ακαμάτη εργασία, την ευφάνταστη δημιουργία και την συνεχή παραβίαση κάθε προβλεπτικότητας του θεατή.   

ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ ΚΟΥΖΗ-ΚΟΥΖΑΡΟΥ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΗ ΘΕΑΤΡΟΥ ΣΚΙΩΝ, ΦΙΛΟΛΟΓΟΥ

ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΘΕΛΕΤΕ ΝΑ ΔΙΑΒΑΣΕΤΕ ΕΠΙΣΗΣ...

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.